Initiatieven in de expositie 'Anatomy of a Living Delta'

REV Ocean - Damen Shiprepair

Bij Damen Shiprepair in Vlissingen wordt gewerkt aan de REV Ocean. Dit is met 194,9 meter het grootste expeditieschip om onderzoek te doen naar oceanen, met de nadruk op kennis die kan helpen om zeeën beter te beschermen en te herstellen. De REV Ocean maakt gebruik van een diesel-elektrisch systeem met een lithiumbatterijbank die het brandstofverbruik vermindert. Een onderzoeksschip kampt met een bijzonder probleem: het lawaai en de uitlaatgassen van de eigen motoren kunnen juist het zeeleven verstoren dat de onderzoekers aan boord komen bestuderen. De accu’s bieden de oplossing.

De Philipsdam

De Philipsdam werd aangelegd als onderdeel van de Deltawerken om Zeeland beter te beschermen tegen overstromingen. Tegelijkertijd veranderde de dam de waterhuishouding van de regio en creëerde hij nieuwe mogelijkheden voor natuur, recreatie en economische ontwikkeling. Daarmee laat de Philipsdam zien hoe Zeeuwen al generaties lang de delta vormgeven.

Joint Research Center Zeeland

De foto is gemaakt bij het Joint Research Center Zeeland in Middelburg. In het JRCZ werken studenten (mbo, hbo en wo), onderzoekers, bedrijven en overheden samen aan oplossingen op het gebied van water, energie en voedsel. Juist dat zijn de thema's die bepalend zijn voor de toekomst van Zeeland als deltaregio.

Vitro Plus

Vitroplus Waar land schaars is en water overal voorhanden is, wordt verbouwen een kwestie van vindingrijkheid. Daarmee laat het bedrijf zien dat innovatie niet alleen zit in watertechnologie of infrastructuur, maar ook in biotechnologie en duurzame tuinbouw.

Orsted windpark Borssele

Met 94 windturbines en een capaciteit van 752 MW levert windpark Borssele 1 & 2 duurzame elektriciteit voor ongeveer een miljoen Nederlandse huishoudens. Daarmee draagt Zeeland direct bij aan de overgang naar een duurzame energievoorziening.

De nieuwe Sluis in Terneuzenn

Met een lengte van 427 meter, een breedte van 55 meter en een diepte van ruim 16 meter behoort de Nieuwe Sluis tot de grootste sluizen ter wereld. Het project laat zien dat Zeeland nog steeds vooroploopt in complexe waterbouwkundige en infrastructurele oplossingen.

Hangcultuurmosselen bij Neeltje Jans

Bij hangcultuur worden mosselen niet op de bodem gekweekt, maar aan lijnen of netten in het water. Dat is een innovatieve vorm van aquacultuur die laat zien hoe Zeeland nieuwe manieren ontwikkelt om voedsel uit zee te produceren. Het sluit aan bij de transitie naar een duurzame blauwe economie, waarin de zee niet alleen natuurgebied is maar ook een bron van toekomstbestendige voedselproductie.

Containerschip bij North Sea Port

North Sea Port verbindt Vlissingen, Terneuzen en Gent tot één grensoverschrijdend havengebied. Daarmee vormt het een essentieel knooppunt voor goederenstromen, industrie en internationale handel in de Schelde-Delta. De haven is bovendien direct verbonden met belangrijke Europese vaar-, spoor- en wegcorridors.

The Kingfish Company

Je ziet vissen rondzwemmen in ronde tanks, een imitatie van het scholen in open zee van de soort. De kweek van deze warmwatervis in de koele Nederlandse delta laat zien hoe voedselproductie steeds minder afhankelijk wordt van geografie. Binnen worden de omstandigheden van de oceaan zo nauwkeurig mogelijk nagebootst.

Plompe Toren

De Plompe Toren is het enige overgebleven deel van het verdwenen dorp Koudekerke. Tussen de 15e en 17e eeuw gingen grote delen van het Zuidland van Schouwen verloren door stormvloeden, dijkdoorbraken en afslag. De toren maakt zichtbaar wat er gebeurt wanneer een deltalandschap verandert. De toren laat zien dat een delta nooit af is. Landschap, water en kustlijn veranderen voortdurend. Juist nu klimaatverandering en zeespiegelstijging opnieuw belangrijke vraagstukken zijn, herinnert de Plompe Toren ons eraan dat aanpassing en vooruitdenken altijd onderdeel zijn geweest van het leven in Zeeland.

Voor hetzelfde project zijn eerder foto's tentoongesteld in de Oostkerk. Deze waren in een verhaallijn te bewonderen, waarbij men langs verschillende thema's kwam: water, energie, voedsel en building with nature. Hieronder kun je ook de beelden terugzien de Luca daarvoor heeft gemaakt, inclusief een toelichting over de locatie.

In Zeeland proberen we de zee niet alleen tegen te houden. We zoeken vooral naar manieren om met het water samen te leven. Dit hoofdstuk gaat over de bouwwerken die Zeeland veilig en bewoonbaar houden, zoals dijken, dammen en sluizen. We bekijken ze niet alleen als knappe technische oplossingen, maar vooral als onderdeel van de dagelijkse zoektocht naar het evenwicht tussen water en land.

1. Het Verdronken Land van Saeftinghe

Het Verdronken Land van Saeftinghe is een uitgestrekt oerlandschap vlak bij de grens met België. In de Middeleeuwen lagen hier dorpjes en zelfs een kasteel, totdat het water het gebied overnam. Door het getij ontstond een bijzonder natuurgebied van slikken en schorren. Saeftinghe is op dit moment het grootste brakwaterschor van West-Europa en vormt een rijke leefomgeving voor planten en dieren. 

2. Vestingstad Hulst

Hulst ligt in Zeeuws-Vlaanderen en is een van de best bewaarde vestingsteden van Nederland. Wallen, bastions en grachten omringen de stad. Het water in de grachten hield vijanden vroeger op afstand. Ook kon het land rondom Hulst onder water worden gezet, waardoor soldaten moeilijk dichterbij kwamen. Zo zetten de inwoners water in om Hulst te verdedigen.

3. Hydraulische lift in het Topshuis

Op de foto zie je de lift in het Topshuis. Vanuit het Topshuis wordt de Oosterscheldekering, een belangrijk onderdeel van de Deltawerken bediend. De lift werkt met waterdruk. In het klein laat hij zien wat ook voor de Deltawerken geldt: water heeft kracht, maar die kracht kun je sturen en gebruiken.

4. De Oosterscheldekering

De Oosterscheldekering, onderdeel van de Deltawerken, werd gebouwd na de Watersnoodramp van 1953 om ons te beschermen tegen het water. In plaats van een dichte dam is gekozen voor een open, beweegbare kering in de Oosterschelde. De schuiven sluiten alleen bij extreem hoogwater, waardoor eb en vloed, het zoute water en daarmee de natuurlijke leefomgeving voor planten en dieren zoveel mogelijk behouden blijven. 

Zeeland speelt een belangrijke rol in de overgang naar duurzame energie en benut daarbij de natuurlijke krachten van de delta, zoals wind, getijden en zonlicht. Door natuur en techniek slim met elkaar te verbinden, werken Zeeuwen mét de kracht van de natuur in plaats van ertegen. In dit hoofdstuk verkennen we hoe we hier energie opwekken en opslaan.

5. Proeffabriek onderwijsinstelling Scalda

Op de foto zie je een waterstofproces in de proeffabriek bij onderwijsinstelling Scalda. Scalda ligt in de regio Terneuzen, een gebied met veel chemische industrie en een belangrijke haven. In de proeffabriek leren studenten de kennis en technieken voor een schonere industrie. Het is een beeld van een minder zichtbare kant van de energietransitie: de chemie, de kennis en de vakmensen die de overgang naar een duurzamere industrie mogelijk maken.

6. Windpark Borssele 1&2

Voor de Zeeuwse kust bij Westkapelle ligt Windpark Borssele 1&2. Met 94 windturbines en een capaciteit van 752 MW levert het windpark duurzame elektriciteit voor ongeveer een miljoen Nederlandse huishoudens. Daarmee draagt Zeeland direct bij aan de overgang naar een duurzame energievoorziening.

7. Zonnepark Koegorspolder

Je ziet een close-up van zonnepanelen bij zonnepark Koegorspolder. Als de zon laag staat, zie je goed het geribbelde oppervlak van de panelen. Het is een voorbeeld van het benutten van iets wat er van nature al is, in dit geval zonlicht, voor het opwekken van stroom. Het beeld laat de abstractie zien van een handeling die miljoenen keren wordt herhaald: het omzetten van fotonen in stroom. Het is een technologie die benut wat er van nature al is: zonlicht. 

Waar land schaars is en water overal aanwezig, vraagt het verbouwen van voedsel om vindingrijkheid. Hier wordt zichtbaar hoe in de delta voedsel wordt geproduceerd: op het land en op zee, aan touwen en in gesloten kringlopen. Zo worden de beperkingen van de omgeving omgezet in nieuwe manieren om mensen te voeden.

8. Onkruidrobot TOR op akkers Meulwaeter

TOR, een robot van het Nederlandse Trabotyx, bestrijdt op de akkers van Biologisch dynamisch landbouwbedrijf Meulwaeter onkruid met een blauwe laser. De robot gebruikt zonne-energie, vindt zelf zijn weg en kan dag en nacht doorwerken. Het biedt een chemievrij alternatief voor onkruidbestrijdingsmiddelen. Wat niet op het land wordt gespoten, komt later ook niet in het water terecht.

9. Joint Research Center Zeeland

De foto is gemaakt in het Joint Research Center Zeeland. Je ziet voedsel uit de zee. Het JRC verbindt scholen n de regio en zet klimaat- en bio-gebaseerd onderzoek om in praktische innovatie. Men onderzoek hier hoe voedsel uit de delta kan bijdragen aan een duurzame toekomst. In plaats van land en zoet water te verbruiken, kunnen schelpdieren en zweewier het water schonder achterlaten dan ze het aantroffen. Dat is precies de reden waarom de regio ze zo nauwkeurig bestudeert.

10. The Kingfish Company

The Kingfish Company kweekt yellowtail kingfish duurzaam op land. Op de foto zwemmen de vissen in glazen kweekbakken. Een recirculatiesysteem hergebruikt tot 99% van het water. Bij de kweek gebruikt het bedrijf geen antibiotica of vaccins.

11. The Kingfish Company

Je ziet vissen rondzwemmen in ronde tanks, een imitatie van het scholen in open zee van de soort. De kweek van deze warmwatervis in de koele Nederlandse delta laat zien hoe voedselproductie steeds minder afhankelijk wordt van geografie. Binnen worden de omstandigheden van de oceaan zo nauwkeurig mogelijk nagebootst.

12. Oesterpark in de Oosterschelde

In dit oesterpark in de Oosterschelde liggen zakken uitgestald op rijen tafels. In deze zakken rijpen de oesters van kwekerij De Oestervisser. De Oosterschelde is sinds de 19e eeuw het hart van de Nederlandse oesterteelt. Het zoute water en de getijdenstroming van de Oosterschelde zorgen voor ideale omstandigheden.

13. Hangcultuurmosselen bij Neeltje Jans

Bij laag water komen in het laatste daglicht de mosseltouwen van Neeltje Jans Mosselen tevoorschijn. Aan elk touw groeien duizenden schelpdieren die het zeewater filteren. Deze vorm van teelt heeft geen land, zoet water of voer nodig en draagt bij aan schoner water. Een herinnering dat de meest geavanceerde oplossing soms degene is die het minste toevoegt.

In Zeeland staat innovatie niet los van het landschap, maar is zij er onlosmakelijk mee verbonden. Uitdagingen op het gebied van water, ruimte en klimaat vormen hier de aanleiding voor nieuwe oplossingen en ontdekkingen. Ideeën worden in Zeeland in de praktijk getest voordat ze breder worden toegepast: van vernieuwend wetenschappelijk onderzoek op zee tot geavanceerde technieken voor plantenvermeerdering.

14. REV Ocean

Bij Damen Shiprepair in Vlissingen wordt gewerkt aan de REV Ocean, het grootste onderzoeks- en expeditieschip ter wereld. Het schip wordt gebouwd om onderzoek te doen naar de gezondheid van oceanen. Aan boord komen negen wetenschappelijke laboratoria en een onderzeeër die tot meer dan 2.000 meter diep kan duiken.

15. Batterijkamer REV Ocean

Op deze foto zie je de batterijruimte van de REV Ocean. Rijen lithiumbatterijen zorgen ervoor dat het schip stiller en schoner kan varen. De batterij van ongeveer drie megawatt laat de generatoren gelijkmatiger werken. Daardoor gebruikt het schip 20 tot 30 procent minder brandstof en kan het bijna stil varen. Zo verstoort het minder zeeleven tijdens onderzoek. Om de zee goed te onderzoeken, moet het schip zelf zo min mogelijk opvallen.

16. Vitro Plus plantenweefsel onder de microscoop

Vitro Plus is een tuinbouwbedrijf dat gespecialiseerd is in de productie van varens via weefselkweek en sporenzaai. Het bedrijf kweekt het hele jaar door varens onder vaste omstandigheden, zoals de juiste temperatuur, voeding en het juiste licht. Zo groeien kleine plantjes uit tot sterke en gezonde varens, die vanuit Zeeland hun weg vinden naar klanten over de hele wereld. In het eigen laboratorium onderzoekt Vitro Plus varens. Op de foto zie je het plantenweefsel van een varen onder de microscoop.

17. Vitro Plus kweekruimte

Je ziet hier  de verticale kweekruimte bij Vitro Plus, waarin jaarlijks zo’n 40 miljoen varens worden vermeerderd. Dit gebeurt binnenshuis en onafhankelijk van het
seizoen, de bodem of het daglicht. Kiezen voor het licht in plaats van wachten op het seizoen is een klein symbool van de grotere verschuiving: de groeiomstandigheden worden niet langer enkel ondergaan, maar bepaald.

In Zeeland leren we al eeuwenlang samen te leven met het water. Het landschap laat zien wat er gebeurt wanneer we de kracht van het water onderschatten, maar ook hoe natuurlijke systemen ons vooruithelpen.

18. Het Verdronken Land van Saeftinghe

Het Verdronken Land van Saeftinghe is hier opnieuw afgebeeld. Dit is het landschap waar de expositie vanuit vertrekt en waarnaar het terugkeert. Het gebied werkt als natuurlijke buffer tegen stormvloeden en dempt de golfenergie voordat deze de dijken bereikt. Het bewijs dat de natuur, als ze met rust wordt gelaten, de toekomst van de delta blijft vormgeven.