Van kersen tot zeekraal en van zout tot geelstaart koningsvis
Stap op je fiets en ontdek de zilte en zoete smaken van de Bevelanden. Kijk, luister, ruik, tast toe en proef. De Smaek van Zeêland en ondernemers met hun producten nodigen je uit om kennis te maken met minder bekende plekken in Noord- en Zuid-Beveland. Zij wonen en werken in een smaakvol (zee)landschap, waar land en water elkaar raken. Het zilte en zoete landschap zit vol culinaire geschiedenis die verhalen vertelt over de wereld van toen.
Langs de Oosterschelde-boulevard, aan de zuidrand van Nationaal Park Oosterschelde, komen natuur en cultuur samen. Aan de noordkant van Noord-Beveland liggen de inlagen: stroken land tussen een oude en een nieuwe zeedijk, ontstaan door eeuwen van strijd tegen het water. In Colijnsplaat komen herinneringen aan de Romeinse tijd (zout), de visserij en de landbouwgeschiedenis van het eiland samen. Niet vergeten mag worden dat nagenoeg het hele eiland in de zestiende eeuw onder water verdween.
Hier ontmoeten de smaken van zee, dijk en polder elkaar: van zoete kersen tot geelstaartkoningsvis. Of genieten van vis met uitzicht op de iconische Zeelandbrug.
Via de Zandkreekdam of, in juli en augustus met de fiets- en voetveerpont Wolphaartsdijk - Kortgene, bereik je Zuid-Beveland. Op de Heerlijkheid van Wolphaartsdijk vind je zeekraal in de winkel en, echt waar, zelfs in een automaat. Liefhebbers van vis kunnen terecht bij de viswinkel voor paling en andere vissoorten. Op de bodem van het Veerse Meer leven bovendien tapijtschelpen, een minder bekende delicatesse uit het Zeeuwse water.
Tijdens deze tocht komen smaken en geuren, natuur en landschap, mensen en geschiedenis samen. Een ontdekkingstocht door Zilt Zoet Zeeland van vandaag én van vroeger.
Vergeet vooraf niet de openingstijden van de deelnemende ondernemers te controleren. Veel fietsplezier!
Op de Hoofdstraat in Kortgene is het kunstwerk De Komma van Kortgene te bewonderen, verzonken in het trottoir. In dit kunstwerk is het oudste stukje steen van Nederland verwerkt: ongeveer 420 miljoen jaar oud, opgeboord in 1982 op twee kilometer diepte. Kunstenares Bianca van Duyn bouwde het op uit negen geologische tijdperioden — voor haar staat de komma voor doorgaan, continuïteit en verandering.
2. De Oesterput
Deze inlaag bij Colijnsplaat heeft meerdere functies gehad: eerst veiligheidszone bij dijkdoorbraken, later landbouwhaven voor het vervoer van suikerbieten en aardappelen, en daarna oesterverwaterplaats dankzij de ligging aan de Oosterschelde. Het is het enige stukje schorgebied met eb en vloed op Noord-Beveland. Vanaf de verhoging heb je een prachtig uitzicht over de inlagen, de Zeelandbrug en Schouwen-Duiveland aan de overkant.
3. Inlaag Mattemburgh
Mattemburgh is een zilte inlaag op Noord-Beveland, ontstaan toen een oude zeedijk onvoldoende veilig bleek en het tussenliggende land werd opgegeven aan het water. Vogelliefhebbers kennen dit gebied om het vogelobservatiepunt 'de Vogelarij', van waaruit het hele jaar door vogels te zien zijn: ganzen en eenden in de winter, steltlopers tijdens de trek in voor- en najaar. De dubbele dijkstructuur is nog duidelijk zichtbaar in het landschap.
4. Nehalennia Tempel, Colijnsplaat
In de haven van Colijnsplaat staat een replica van een Romeinse tempel (2005), die verwijst naar de nabijgelegen havenplaats Ganuenta, rond 200 na Chr. gelegen in de Oosterschelde. Handelaren brachten hier offers aan de godin Nehalennia, beschermster van zeevaart en handel, voor een veilige oversteek naar Brittania. Tussen 1970 en 1974 zijn bij Colijnsplaat meer dan 300 altaren en votiefstenen gevonden; in de tempel is een kopie van zo'n altaarsteen te zien.
5. John's Zeevishandel Colijnsplaat
John's Zeevishandel aan de haven van Colijnsplaat is al decennialang dé vishotspot van het dorp. Naast kibbeling — de absolute bestseller — vind je er tong, griet, tarbot, zeebaars, Zeeuwse garnalen en belegde broodjes. John werkt samen met Crustalicious in de nabijgelegen voormalige visveiling, een bedrijf dat rauw krabvlees verwerkt.
6. De Visveiling van Colijnsplaat
Aan de haven van Colijnsplaat stond jarenlang de visveiling, waar de vangst van lokale vissers via een veilingklok werd toegewezen aan handelaren. Colijnsplaat groeide zo uit tot een belangrijke aanvoerhaven voor garnalen, schaal- en schelpdieren en zeevis. Vandaag heeft het gebouw een nieuwe bestemming gekregen: Crustalicious verwerkt er krab tot kant-en-klare delicatessen.
7. Monument voor de Verdronken Dorpen
Tussen de haven van Colijnsplaat en de Zeelandbrug staat het Monument voor de Verdronken Dorpen, een kunstwerk van Lydia Schouten. Het herinnert aan de rampzalige overstromingen van de 15e en 16e eeuw, waarbij nagenoeg heel Noord-Beveland in zee verdween. Via een geluidsinstallatie hoor je belangrijke jaartallen en water- en windgeluiden; de 117 namen van verdronken dorpen staan op de treden van de trap.
8. The Kingfish Company
Nabij de Zeelandbrug staat de productiehal van The Kingfish Company, waar yellowtail kingfish (geelstaartkoningsvis) wordt gekweekt in gefilterd Oosterscheldewater, zonder antibiotica en met zonne- en windenergie. Internationaal staat de vis bekend als hiramasa of hamachi, geliefd in Japanse sushibars. De vis heeft een zachte, boterachtige smaak en geldt als een duurzamer alternatief voor tonijn.
9. Haven Kats
De haven van Kats ademt nog altijd de sfeer van werken met water: de twee grote kranen herinneren aan de tijd van de Deltawerken, en daarvoor was het een veerhaven voor het veer Kats-Zierikzee. Vandaag is het een rustige recreatiehaven voor watersporters, met uitzicht op de Zeelandbrug. De mix van historie, natuur en recreatie maakt dit een rauwe maar fascinerende plek.
10. De Kersenkooi in Kats
Zorgboerderij De Kersenkooi in Kats is dé plek voor Zeeuwse kersen: groter dan supermarktkersen, sappig, zoet en vol van smaak, geoogst wanneer ze bijna zwart van kleur zijn. Zoon Danny Nelis runt de boerderij samen met zijn ouders Martin en Nicole, wat het fruit ook een maatschappelijke meerwaarde geeft. In het winkeltje vind je bovendien kersenjam, kersenlikeur, kersensaus en kersensap.
11. Landbouwhaven Kats
De Landbouwhaven Kats was vroeger een van de zeven landbouwhavens van Noord-Beveland, vanwaaruit suikerbieten, aardappelen en graan per schip werden vervoerd. Met de komst van betere wegen verloor de haven haar functie, maar de wijde ligging aan de Oosterschelde bleef waardevol. Vandaag is het een rustige plek om te wandelen, te vissen en uit te waaien, met uitzicht op de Zandkreekdam.
12. De Zandkreekdam en hangcultuur
De Zandkreekdam, aangelegd in 1959-1960 als onderdeel van de Deltawerken, verbindt Noord- en Zuid-Beveland op de plek waar vroeger de getijstromen van de Oosterschelde en het Veerse Gat elkaar ontmoetten. In het water naast de dam groeien hangcultuurmosselen aan touwen bij drijftonnen: schoon, zonder zand, met een volle zachte smaak. Zo ligt er vlak naast de dam niet alleen deltageschiedenis, maar ook een moderne vorm van Zeeuwse mosselteelt.
13. Kwistenburg: natuurgebied en tapijtschelpen
Kwistenburg is een buitendijks, zilt graslandgebied bij Wolphaartsdijk dat herinnert aan de tijd dat eb en vloed hier nog vrij spel hadden; in de zomer kleurt de dijk paarsblauw van het bloeiende ijzerhard. Het gebied is een toevluchtsoord voor steltlopers, weidevogels en in de winter duizenden ganzen en smienten. Onder het oppervlak van het Veerse Meer leeft de Filipijnse tapijtschelp (vongole/palourde), die zich uitstekend thuis voelt in het halfzoute water.
14. Kreeke's Vis, Wolphaartsdijk
Aan de dorpsstraat van Wolphaartsdijk vind je Kreeke's Vis, gerund door Pieter van der Kreeke en zijn dochter Maïsha, met een familietraditie in de palingvisserij die teruggaat tot 1933. Pieter rookt vrijwel dagelijks zelf paling op hout in de rokerij achter de zaak, een ambacht dat hij al kent sinds zijn veertiende. Naast gerookte en verse paling uit het Veerse Meer vind je er ook andere vis en schelp- en schaaldieren.
15. De Heerlijkheid van Wolphaartsdijk
De familie Janse runt op de historische heerlijkheid Wolphaartsdijk een akkerbouwbedrijf met een bijzonder gewas: zeekraal, een zilte zeegroente die van nature op kwelders langs de zee groeit en geteeld wordt met zout water uit het Veerse Meer. In het winkeltje vind je verse zeekraal en een breed assortiment producten, van zeekraalzout en zeekraaljenever tot zeekraaltagliatelle. Is het winkeltje gesloten, dan kun je terecht bij de zeekraalautomaat.
