Passieconcert Lamentations door Johannette Zomer e.a.

Samen met collega’s, die hun strepen in de Oude Muziek-wereld ruimschoots hebben verdiend, heeft sopraan Johannette Zomer een prachtig programma samengesteld met muziek uit de vroeg 18e maar ook laat 20e eeuw, muziek voor de Passietijd: Lamentations.

De spil van dit Lamentations programma zal gevormd worden door de ‘Leçons des Ténèbres pour le Mercredi Saint’ van François Couperin. Het is een serie van 3 vocale werken voor de woensdag voor Pasen, als utlieme lessen in Treurnis. Elke les is opgebouwd uit meerdere Latijnse verzen die steeds met een Hebreeuwse letter beginnen en zo gezamenlijk een acrostichon vormen. De eerste twee lessen zijn geschreven voor 1 stem en de derde voor twee stemmen. In deze laatste Leçon smelten de twee stemmen met zo een doorleefde expressie samen (met lange melismatische vocale lijnen, gebaseerd op Middeleeuwse Gregoriaanse gezangen), dat het als één van de onbetwiste toppen van de barokke vocale muziek wordt gezien.

De teksten van de Leçons des Ténèbres komen uit het bijbelboek Klaagliederen van Jeremia en verhalen over de vernietiging van de stad Jeruzalem door de Babyloniërs in 587 voor Christus. Deze werken werden eeuwenlang in de Stille Week gezongen tijdens de gezongen Metten in de Katholieke Kerk als oudtestamentisch contrapunt voor het lijden en sterven van Christus. De Donkere Metten, of Treurmetten, zijn de gezongen Metten op de laatste drie dagen van de Stille week. Ze werden waarschijnlijk zo genoemd vanwege het uitdoven van de kaarsen: na ieder gebed werd een kaars gedoofd wat de vlucht van de apostelen en de volgelingen van
Christus symboliseert. De laatste kaars, het symbool van Christus, werd niet gedoofd maar achter het altaar verborgen om met Pasen weer tevoorschijn te worden gehaald, zo de Opstanding van Christus symboliserend.

Tijdens het concert zal dit worden nagebootst en zullen steeds kaarsen worden gedoofd om zo samen de ‘Duisternis’ te bereiken.

Naast Couperins Leçons zullen in het concert ook enkele instrumentale werken klinken, zoals een gamba en orgel solo van Couperin zelf, maar ook het indrukwekkende ‘Les Ténèbres’ van Olivier Messiaen. En het concert zal afsluiten met Apparition de l’église éternelle. Les Ténèbres is het 9e deel uit zijn Livre de Saint-Sacrement, een verzameling stukken voor orgel solo uit de 80-er jaren van de vorige eeuw. Zijn jarenlange ervaring (hij begon al in 1931 op 22 jarige leeftijd als organist bij de Eglise de la Sainte-Trinité) van improvisaties tijdens kerkdiensten bracht hij samen in dit Livre. Op het eerste gehoor een compleet andere klankwereld, maar door zijn nieuw ontwikkelde muzikale taal met melodische vernieuwingen en het feit dat hij zijn inspiratie uit de Rooms-Katholieke geloofsleer haalt, blijkt een muzikale brug toch makkelijk te slaan. Apparition de l'église éternelle (Verschijning van de eeuwige kerk) is een orgelwerk uit 1932. Het stuk is in een boogvorm geschreven, beginnend in pianissimo (pp) en opbouwend tot een fortissimo (fff) climax met een C majeurakkoord, en dan terugwijkend naar pianissimo. Rijk gekleurde akkoorden worden afgewisseld met open kwinten, bovenop een bonzende bas die een eenvoudig ritmisch patroon herhaalt.
Programmatisch beschrijft het stuk de verschijning van de eeuwige kerk, die dan vervaagt, een vergelijking met Dante's beschrijving van het inferno.

Duur programma: 70 minuten.

Meer informatie over de kaartverkoop volgt.