Van pruimen tot Bevelandse friet en van peren tot zelfgemaakte jam
Stap op je fiets en ontdek de zilte en zoete smaken van de Bevelanden. Kijk, luister, ruik, tast toe en proef. De Stichting Smaek van Zeêland en ondernemers met hun producten nodigen je uit om kennis te maken met minder bekende regio's van Zeeland: Noord- en Zuid-Beveland. Zij wonen en werken in een smaakvol (zee)landschap, waar land en water elkaar raken. Het zilte en zoete landschap zit vol culinaire geschiedenis die verhalen vertelt over de wereld van toen.
Monniken begonnen in de twaalfde eeuw al met fruitteelt. De vruchtbaarheid van deze gronden bracht eeuwenlang welvaart. Daar herinneren de vele kastelen aan die in de late middeleeuwen verspreid over Zuid-Beveland stonden. Veel kastelen hadden toen al hun eigen boomgaard, net zoals de boeren later.
Tegenwoordig bestaan er twee werelden van fruit. De wereld van laagstamboomgaarden, gericht op productie, efficiëntie en controle. En de wereld van hoogstamfruit, waar smaak, erfgoed, landschap en beleving centraal staan. Ervaar het zelf en fiets langs boomgaarden, dijken en dorpen, en geniet op de Oosterschelde-boulevard van de weidse vergezichten over het water. Hier mag je flaneren met je fiets.
Op de boerderij van Esther en Peter Vermue in Kapelle vind je automaten met verse, onbewerkte melk van eigen koeien — romiger dan fabrieksmelk omdat er geen room wordt afgeroomd. Naast melk zijn er yoghurt, kwark, kefir, kaas en boerderij-ijs met bijzondere smaken als yoghurt-sinaasappel. Voor vlees werkt de boerderij samen met een naburige schapenhouder die werkt zonder antibiotica.
2. De vitaminecarrousel van Slabbekoorn
Martijn en Jessica Slabbekoorn zijn de zesde generatie fruittelers op een bedrijf van zo'n 70 hectare in Eversdijk en Kruiningen, met voornamelijk Conference-peren en Elstar-appels. Ze zetten vol in op innovatie: weerstations, GPS-gestuurde spuittechniek, drones en robots bepalen de teelt. In hun 'vitaminecarrousel' — een fruitautomaat — vind je appels en peren rechtstreeks uit eigen boomgaard, aangevuld met seizoensfruit en honing.
3. De verdwenen haven van Biezelinge
Het Marktplein van Biezelinge ligt op de plek van een oude haven, waarvan een ets uit 1650 de oorspronkelijke bedrijvigheid toont. Het dorp ontstond aan een kreek die in de elfde eeuw werd afgedamd; de resten van die dam liggen nog altijd onder de Hoofdstraat, waarmee Biezelinge tot de oudste dorpen van Zuid-Beveland behoort. Tot 1717, toen een dam de waterverbinding met de Westerschelde afsloot, was dit een levendige handelsplek voor landbouwproducten, laken, wijn en zout.
4. Fruitboerderij Remeeus
Fruitboerderij Remeeus is bekend om het aardbeienstalletje langs de Rijksweg bij Kapelle-Biezelinge, waar van eind mei tot eind juli zoetsappige aardbeien van het ras Sonata worden verkocht. Dankzij gotenteelt op stellingen kan meerdere keren per jaar worden geoogst, met minder waterverbruik en een constantere kwaliteit als voordeel. Naast aardbeien zijn er ook kersen, bramen, frambozen en blauwe bessen, afhankelijk van het seizoen.
5. Het Fruitkotje Kapelle
Het Fruitkotje van Evelien Haverhoek is bewust klein en landelijk gehouden: een gemoedelijke ontmoetingsplek waar bezoekers appels, peren en seizoensfruit rechtstreeks van het eigen bedrijf kopen. Zoon Martijn maakt ijs van eigen fruit in maar liefst zestien smaken en verzorgt lunches, diners, picknickmanden en high tea-arrangementen in de boomgaard. Een plek om te proeven, te ontmoeten en te genieten van het Zuid-Bevelandse landschap.
6. Frituur Vernieuw
Aardappelboer Kees van Nieuwenhuijze en zijn vriend Silvijn Vermare begonnen tijdens corona een friettent bij een boerderij in het buurtschap Abbekinderen, op een stukje boerenland bij Goes. De aardappelen — Frieslanders en Agria's — komen rechtstreeks van het land, worden zelf gesneden en zorgvuldig gebakken, en geserveerd met echte romige mayonaise. Elke vrijdag en zaterdag van 17 tot 20 uur kun je aanschuiven aan de picknicktafels.
7. Molen De Oostmolen
De witte Oostmolen markeert al eeuwen de rand van Kloetinge en de overgang tussen dorp en agrarisch land, als zichtbaar symbool van het traditionele landschap. Vlakbij ligt een hoogstamboomgaard die het contrast laat zien met de moderne, strak gesnoeide laagstamfruitteelt: meer ruimte, meer biodiversiteit en een open, parkachtig karakter. Samen vertellen molen en boomgaard het verhaal van de ontwikkeling van het Zeeuwse landschap door de eeuwen heen.
8. Harinck Organics
Dick Harinck verkoopt midden in het Zuid-Bevelandse buitengebied bij Kloetinge biologische groenten van eigen teelt: rode bieten, pompoenen, aardappelen, wortelen, bruine bonen en seizoensgebonden noten en fruit. Hij behoort tot de kleine groep biologische boeren in Zeeland, waar in 2024 slechts 2,7% van het landbouwareaal biologisch was. Directe verkoop betekent persoonlijk contact, en de producten hebben volgens Dick aantoonbaar meer smaak.
9. Hoogstrate Groente en Fruit
In een schilderachtige oude Zeeuwse schuur uit 1916 aan de Zomerweg in Kloetinge runt de vijfde en zesde generatie Hoogstrate een familiebedrijf met fruit rechtstreeks uit eigen boomgaard. Het assortiment omvat tien appelrassen, peren, kersen, pruimen en zeldzamere soorten als morellen en kweeperen; van veel fruit maakt Arianne zelf jam en appelsap. De winkel biedt ook Zeeuwse zilte groenten als zeekraal en lamsoor, streekproducten en samengestelde fruit- en cadeaumanden.
10. Visperk Goes
Het kleine gebouwtje met koepeltje op de hoek van de Kleine Kade en Turfkade in Goes dateert in zijn oorsprong uit 1469 en was eeuwenlang het hart van de Goese vishandel. Bijzonder is de zeemeermin op het dak, geplaatst in 1647 — ruim voor het beroemde Kopenhaagse exemplaar. Rond 1920 verdween de vishandel met de teruglopende aanvoer; vandaag herinnert het stille Visperk aan de maritieme geschiedenis van de stad.
11. Boomgaard Hollandse Hoeve
Aan de rand van recreatiegebied Hollandse Hoeve in Goes ligt een vrij toegankelijke hoogstamboomgaard waar bezoekers appels, peren en pruimen mogen plukken wanneer het fruit rijp is. Bordjes bij de bomen vertellen welk ras er staat, wanneer het rijpt en hoe het smaakt. De boomgaard functioneert als levend leerboek voor de traditionele fruitteelt en biedt een plek van rust, verwondering en direct contact met de seizoenen.
12. Oesterputten
Bij eb worden in de Oosterschelde tussen Kattendijke en Wemeldinge de rechthoekige contouren van oude oesterputten zichtbaar in het slik — stille getuigen van een bloeiende oesterindustrie die begon in 1866. Na de introductie van de Portugese oester in dat jaar en de Japanse oester in de jaren zeventig — tegenwoordig bekend als de Zeeuwse creuse — groeide de sector sterk, met investeringen vanuit de vraag uit Frankrijk en België. De strenge winter van 1962/1963 maakte grotendeels een einde aan de Portugese oester; wat resteert zijn stille sporen van een economisch gouden tijdperk.
13. Getijdenbakken Wemeldinge
Twee betonnen bakken aan de vloedlijn van de Oosterschelde bij Wemeldinge vormen een laagdrempelige 'etalage van getijden': bij eb zichtbaar, bij vloed onder water. In de bakken leeft een miniatuur van de rijke Oosterscheldenatuur: algen, zeewier, anemonen, mosselen, oesters, garnalen en kleine visjes. Bij elke getijdenwisseling verandert het beeld en toont het publiek direct de dynamiek van het Nationaal Park Oosterschelde.
Kees Hamelink is een van de grootste pruimentelers van Nederland en werd, samen met zijn zus Annemiek, landelijk bekend toen een supermarkt 60.000 kilo pruimen weigerde vanwege drie millimeter te kleine maat — een viraal social-mediaverhaal dat de pruimen alsnog verkocht. Hij teelt diverse rassen als Opal, Jubileum en Reine Victoria, elk met eigen kleur en smaak, en verkoopt ze via een zelfbedieningskraampje in Wemeldinge. Het seizoen loopt van juli tot half september.
16. De Monnikendijk
De Monnikendijk tussen Kloetinge en Kapelle is een eeuwenoude dijk aangelegd door cisterciënzermonniken van de abdij Ter Doest bij Brugge, die vanaf 1190 begonnen met bedijken na een grote stormvloed in 1134. Vanuit hun kloosterboerderij Monsterhoek verwierven de monniken als praktische waterbeheerders tientallen hectares grond voor fruitteelt. Hoewel de abdij in 1582 haar bezittingen verloor en de uithof in de 17e eeuw verdween, liggen de dijk en boerderij Monnikenhof er nog altijd als stille getuigen van die middeleeuwse bedijkingsgeschiedenis.
17. Boerderijwinkel Puur
Boerderijwinkel Puur in Kattendijke is gespecialiseerd in eigen kersen, met veertien rassen zodat het seizoen acht weken duurt; de Zeeuwse Zonnekers — dik, stevig en vlezig van smaak — is een eigen merk dat Sabine van Overloop en haar man Thijs op de markt brachten. Naast kersen zijn er appels, peren, pruimen, frambozen en aardbeien van stellingen. De boerderijwinkel en theetuin zijn tijdelijk gesloten, maar er is wel een fruitautomaat beschikbaar.
Op een kreekrug midden in een Kapelse woonwijk lagen ooit de fundamenten van Kasteel Maelstede, het machtigste van vijf kastelen binnen de ambachtsheerlijkheid Kapelle. De heren van Maelstede speelden tussen de twaalfde en veertiende eeuw een grote regionale rol en onderhielden nauwe banden met de cisterciënzers die Zuid-Beveland bedijkten en vroeg fruit teelden. De gemeente heeft de contouren van het verdwenen kasteel zichtbaar gemaakt in een parkje met een hoogstamboomgaard, zodat bezoekers letterlijk op geschiedenis staan.
Het ZeeuwsFruitMuseum in Kapelle vertelt de geschiedenis van appels, peren, pruimen en kersen en toont hoe diep fruit verweven is met de cultuur en keuken van de Bevelanden — van middeleeuwse kloosterboomgaarden tot moderne fruitveiling. De omliggende collectieboomgaard met authentieke Zeeuwse rassen fungeert als levende DNA-bank en biedt afhankelijk van het seizoen bloei, groei of pluk. Met tentoonstellingen, rondleidingen, fietstochten en cursussen laat het museum zien dat fruit niet alleen een product is, maar een verhaal.
22. 't Heerlijke Hoekje
In het winkeltje aan de Postweg in Kapelle verkopen de drie neven Marco, Jan-Willem en Marcel Eversdijk fruit uit hun boomgaarden — al in de familie sinds 1920 — waaronder bijzondere rassen als de Discovery-appel. Naast appels, peren en pruimen zijn er eigen geperste sappen onder het merk 'Ons sap', en honing uit eigen boomgaard. Het winkeltje herbergt ook huisgemaakte fruittaartjes en appelflappen, en is daarmee een geurende oase van Zeeuws fruit en gebak.
